برای شهرم »خوی« ، بهشت ایران زمین

 

برای شهرم »خوی« ، بهشت ایران زمین

سعید فرجی خویی         چاپ شده در اورین خوی

بدقوارگی، آشفتگی، بافت قدیمی و عدم ساخت و سازهای جدید ومدرن چنان بر شهرما سایه افکنده که رها شدن از آن تلاش بسیار می‌خواهد و زمان طولانی و از همه مهمتر، شهرداری فعال و کارا.

کافیست پا به خیابان بگذاری‌تا باانبوهی ازمغازه‌ها، دکان‌ها وخانه های قدیمی و فرسوده مواجه شوی که شهری بی هویت، ناهماهنگ، با مبلمان ناهمگون و تهی از ارزش های فرهنگی و ... مواجه شوی.

خیابان، یکی از فضاهای شهری و یکی از محل های اصلی گشت و گذار ماشین ها و تفریح و گشت عابران است که در کناره های آن زنجیره‌ای از نمایشگاه‌های کوچک با ویترین های روزمره قرار گرفته است. مغازه هایی که به خاطر وجود آنها در هر یک از خیابان ها، صحنه های خاصی در ساعات مختلف روز جریان می یابد.

فضای ورودی‌ادارات، فروشگاه‌ها ، مراکز خدماتی ، مساجد و غیره با فضاهای ویژه رفت و آمد در تقاطع ها و گره های شهری مانند میدان ها و چهارراه ها، همچنین نقاط ویژه ای چون کیوسک ها و... قدم زدن در شهر را به شرکت در نمایشگاهی دائم بدل می‌کند که می تواند برای هر رهگذری تماشایی باشد. اما آیا خیابان های کم عرض و کوچک با بافت قدیمی شهر ما، توانسته سهمی کوچک از ویژگی های فوق را داشته باشد؟ آیا غیر از این است که کوچک بودن خیابان ها ترافیک سنگینی بر شهر ما وارد می‌سازد؟

وجود ایستگاه‌های اتوبوس در مراکز شهر، ازدحام جمعیت را در مرکز شهر چند برابر کرده و باعث بدقوارگی شهر شده است.

ازدحام بیکاران در چهارراه مرکزی و خیابان ها، مخصوصاً در فصل های سرد سال، سیمای شهر و خیابان ها و مرکز شهر را دگرگون ساخته است.

وجود چرخ دستی های سیار و دست فروشان و میوه فروشان خیابانی به نحو دیگری باعث اغتشاش سیمای شهر گردیده است.

عدم هماهنگی سنگ فرش خیابان های شهر و مبلمان شهری از عوامل دیگر این بدقوارگی است.

ایستگاههای اتوبوس خالی از صندلی های انتظار، میله ها و جداول کج شده در خیابان ها به آشفتگی سیمای نابسامان شهر کمک می کنند.

ساختمان ها پیوستگی خود را نسبت به زمین و آسمان بناهای همجوار خود از دست داده اند و فضاها از میان آنها سر برآورده اند.

بافت شهری، متشکل از احجام پراکنده ای است که تهی از ارزش های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بوده بطوری که بحران هویت شهری و معماری را نمایان تر می سازد.

نبود فضاهای سبز شهری در جداول بین دو طرف یک خیابان، همچنین پارک های تفریحی و گردشگری در شهر از دیگر مسایل مربوط به حوزه مدیریت شهر خوی است که لزوم افزایش هر چه بیشتر آنها را می طلبد.

معماری بسیار ساده و قدیمی مغازه ها و دکان های خیابان ها و همچنین خانه هایی با بافت قدیمی باعث اغتشاش هر چه بیشتر سیمای شهر ما گردیده است.

تمام عناصری که در ساختار یک معبر مؤثرند پیادگان و دوچرخه سواران و ساکنان و کسبه حاشیه معابر، ترافیک، فضای سبز حاشیه معابر همگی دارای خصوصیات و خواسته هایی هستند که بی توجهی به آنها نابسامانی و ناهماهنگی را در کل سیستم و ساختار شهری پدید می آورد.

ویژگی های شهر سالم و زیبا و چند پیشنهاد

شهر زیبا، شهری است که در آن بین سه عنصر انسان و طبیعت و کالبد شهر تعادلی ایجاد شود و فاقد ناهمگونی‌های شدید فضای اجتماعی در میان محله های مختلف باشد و دارای چشم انداز آزار دهنده نباشد.

زندگی شهر امروز، نوعی اضافه بار اطلاعاتی برای افراد ایجاد می کند که استرس آور است و خستگی ذهن و نبود تمرکز حواس را موجب می‌شود، در حالی که با استفاده از مناظر طبیعی و زیبایی های نهفته در شهرتا حدودی می توان از این فشارها کاست. اینگونه به ذهن می رسد که در فضاهای شهری ما اول ساختمان ها ساخته می شود و بعد آن چه که باقی می ماند، فضاهای شهری است!

زیباسازی محیط شهری با استفاده گسترده و اصولی از رنگ و نور و دیگر مصالح و ابزارهای نوین از جمله رنگ آمیزی فضاها و جداره ها و مبلمان شهری به صورت گسترده در هماهنگی جهت ایجاد حس امید و آرامش در شهروندان و ایجاد تعادل در منظر خیابان ها با استفاده از رنگ‌های مناسب برای ساختمان ها و واحدهای تجاری و اداری و لبه های اصلی شهر و استفاده از نقاشی دیواری و کارهای گرافیکی زیبا در بدنه خیابان ها وپیاده‌روها و میدان های شهر، مخصوصاً در مرکز شهر و به خصوص پارک ها جهت جذابیت بخشی به چهره شهر، به کارگیری سنگ در بهسازی و نوسازی پارک ها و میادین و پیاده راهها با هدف افزایش زیبایی و بالا بردن کیفیت عناصر و پایداری و ماندگاری آنها می باشد. در این مورد می توان به تکمیل و زیباسازی شهر شادی خوی، تکمیل،نوسازی‌ورنگ‌پردازی پارک گلستان و پارک شیخ نوایی و... اشاره کرد.

اختصاص فضایی خاص جهت فروشندگان سیار بازارهای محلی رایج و تفکیک آنها از محدوده های فضاهای پرترافیک شهری به خصوص چهارراه مرکزی و خیابان شیخ مهدی و خیابان رودکی، به ساماندهی شهر و زیباسازی آن کمک می کند.

اجرای طرح بافت فرسوده شهر که به تصویب رسیده و در حال اجرا است، باید به صورت سریع و توسعه یافته به جلو برود و بافت های قدیمی و فرسوده شهر مخصوصاً در مرکز شهر دگرگون یافته و با معماری جدید وزیبا و با استفاده از الگوهای طراحی تعریف شده به اجرا درآید.

انتقال ناوگان مسافری داخل شهری از مرکز شهر به نکته ای ساکت تر باعث عدم ترافیک در مرکز شهر و زیباسازی شهر خواهد شد و هم چنین قرار دادن صندلی‌های انتظار در ایستگاه‌های اتوبوس.

باید طرحی ریخته شود که به موجب آن خیابان های شهر عریض گردد، اگر چه این طرح بسیار پرخرج و زمان‌برخواهد بود اما اجرای آن واجب و مهم به نظر می‌رسد.

عدم حاکمیت رنگ در شهر و تخصصی نبودن تصمیم گیری ها در رنگ شهر به نوعی هرج و مرج و بی فرهنگی رنگی انجامیده است. مدیریت شهر ما، به خصوص شهرداری و شورای شهر، به لحاظ رنگ، بسیار ضعیف است، سیمای رنگی یک شهر را تنها بناها، کف و دیگر عناصر ثابت تشکیل نمی دهند، بلکه رنگ انواع تبلیغات و تابلوهای شهری و نورپردازی ها و چراغ های برق، رنگ نرده ها و علایم راهنمایی و رانندگی و جداول خیابان ها و رنگ خودروهای حمل و نقل عمومی و کرکره های مغازه‌ها و مجسمه ها و... نیز در رنگ شهر مؤثرند و در این مورد انتخاب هدفمند در سر زندگی فضا و ایجاد حس وحدت، هویت، زیبایی، دلنشینی و تداوم نظم بسیار کمک می کند.

در یک جمع بندی کوتاه می توان به ترمیم بافت فرسوده و قدیمی خیابان ها و مغازه های شهر، عریض کردن خیابان ها، اجازه ساخت و ساز ساختمان های چند طبقه، انتقال ایستگاه های اتوبوس داخل شهری، ایجاد فضاهای سبز و تفریحی و پارک ها، لزوم تعریف هدفمند رنگ آمیزی شهر، لزوم ساخت و تجهیز مراکز مطالعاتی و کتابخانه ها و مکان های تفریحی برای جوانان شهر، به عنوان مثال ساخت مرکز مطالعاتی، تفریحی و تحقیقاتی شمس تبریزی، مرمت آثار باستانی و مساجد شهر و بسیاری از مسایل و مشکلات مدیریت شهری که لزوم فعالیت های هر چه بیشتر اعضای محترم شورای شهر و شهردار جدید شهرمان، کمافی سابق، را خواستار است تا در آینده شهری آباد، سبز و خرم و سربلند داشته باشیم.

جهت اجرایی شدن این فرآیندها و ساماندهی سیمای شهر توسط مدیریت شهر، می‌بایست ضمن شناخت تمامی موانع اجرایی قانونی و مالی و فنی شرایط تحقق و امکان پذیری این گونه طرح‌ها را افزایش داد، تشکیل کارگروه های معماری و طراحی شهری، رسمیت یافتن طراحی در نظام برنامه ریزی و کنترل ساخت و ساز شهر و تعریف جایگاه و اهمیت سیمای شهر در ذهن مجریان و مدیران شهر می تواند راهکارهایی مؤثر در دستیابی به الگویی کار آمدتر در پرداختن به مسأله سیمای شهر باشد.

به هرحال، زندگی فضا و مکان می خواهد و زندگی انسان در آشفتگی و ناموزونی نمی تواند زندگی باشد. باید در جستجوی فلسفه‌ای برای زندگی خوب باشیم و یافتن جا و فضایی برای پیاده کردن فلسفه جدید برای رسیدن به یک زندگی سالم. اندیشیدن به زندگی به انسان توانایی می دهد، توانایی لذت بردن از زندگی و عشق ورزیدن به آن