جستاری تئوریک به نظریه قویمت (۲)

چا پ شده در اراز اذربایجان

ریچارد سنت دیگر نظریه<پرداز قومی، نیز بر شاخص<های مدرنیته تاکید داشته و آن را عامل اصلی تحولات سیاسی قرن 20 می<داند. از سوی دیگر، وی به این جمع<بندی می<رسد که هویت<گرایی تداوم چندانی نخواهد داشت. بسیار ی از گروه<های هویتی، جذب موضوعات مدرنیته شده و به این ترتیب، هویت و کارکرد خود را از دست می<دهند. بنابراین کشورهای اروپایی مانند فرانسه و آلمان قادر خواهند شد تا موقعیت و مطلوبیت خود را در چارچوب ملی<گرایی مدرنیته تثبیت کنند.
پس از پیروزی انقلاب بهمن 57، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، نیز در چند اصل، تنوع و تکثر قویم و حداقلی از حقوق قومی را برای اقوام ایرانی به رسمیت شناخت. حضور نمایندگان فرهنگی و سیاسی قومیت<ها در تدوین قانون اساسی و حمایت گروه<های مترقی، نقش مهمی در این رابطه ایفا کرد. اصول 15 19و 48 قانون اساسی ایران به حقوق اقلیت<ها در ایران مربوط است.
دولتمردان و مقامات سیاسی جمهوری اسلامی همواره در سیاست<های اعلانی خود، بر لزوم تامین حقوق اقلیت>های قومی در ایران تاکید داشته>اند. کشور ایران با وجود داشتن سابقه امپراطوری از فرهنگ سیاسی مبتنی بر متاهل، همکاری و مشارکت برخوردار بوده و اقلیت های قومی، زبانی و مذهبی، همواره بخشی از واقعیت جامعه ایران محسوب شده و عامل اصلی همکاری اجتماعی بوده<اند.
اقلیت<های قومی ایران شامل ترک<ها، عرب<ها  کردها، ترکمن<ها و بلوچ<ها هستند و اقلیت<های مذهبی را آشوریان، یهودیان، مسیحیان، ارمنیان زرتشتیان، اهل حق، اهل سنت و ماندایی<ها تشکیل می<دهند. در این مقال بزرگترین قومیت ایرانی یعنی آذری<ها مورد بررسی قرار گیرد.
آذری ها نه تنها بزرگترین اقلیت قومی ـ نژادی در ایران، بلکه محور اصلی انسجام، استقلال و آزادی در کشور بوده اند. تبریز، یکی از مراکز اصلی فعالیت<های انقلابی بود که منجر به سقوط رژیم پهلوی شد.
در دوران جنگ تحمیلی نیز واحدهای مختلف عملیاتی در مناطق آذری زبان شکل گرفتند که نماد اصلی مقاومت در برابر نیروهای مهاجم عراقی محسوب می<شدند. لشکر عاشورا را می<توان نماد همبستگی اجتماعی و استراتژیک گروه<های آذری با ساختار سیاسی و اجتماعی دانست. تعداد زیادی از پیشگامان جمهوری اسلامی نیز آذربایجانی بودند. وجود این گروه و نقش ممتازی که آنان در انقلاب اسلامی ایفا کردند، بیانگر این حقیقت بود که بخش مهمی از جمعیت آذربایجان به هویت اسلامی ایرانی اعتقاد داشته اند.
از اوایل دهه1370 برخورد آذربایجانی<ها با طنزهای گفته شده در مورد قومیت<شان تغییر قابل توجهی پیدا کرد.
برخی آذربایجانی<ها ـ برخلاف گذشته ـ در برابر اهانت به قومیت خود، واکنشی تند نشان دادند. بسیاری از بیانیه<هایی که در این دوره توسط آذربایجانی<ها منتشر شد، نه تنها خواهان گسترش حقوق فرهنگی و زبانی بود، بلکه مسئله<ای که آن را تحقیر فرهنگی می<نامیدند نیز در آنها مطرح می<شد.
احساس تحقیر شدن خصوصا" در رسانه<های عمومی در نامه سرگشاده دانشجویان آذربایجانی دانشگاه<های تهران به نمایندگان آذربایجانی مجلس شورای اسلامی نیز عنوان شده بود. اوج اعتراضات آذری زبان<های ایرانی در ارتباط با تبعیض و تحقیر قومی، مربوط به کاریکاتور مندرج در روزنامه ایران مورخ 22 اردیبهشت 85 بود. آذربایجانی<ها، دامنه اعتراضات خود را به حدی گسترش دادند که مقامات اجرایی و قضایی کشور، انتشار روزنامه ایران را ماه<ها متوقف و ممنوع کردند.
این امر نشان می<دهد که حمایتی از مطالبات اجتماعی و فرهنگی آذری<ها، بخشی از استراتژی فرهنگی و امنیتی ایران محسوب می<شود. اگر چه درباره کاریکاتور چاپ شده، تفاسیر مختلفی وجود دارد، اما واکنش مقامات قضایی ایران را باید انعکاس حمایت از مطالبات حداقلی آذری<ها دانست.
بدین منظور و به واسطه تدابیر حکیمانه رهبری معظم انقلاب، امسال را سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی نامیده<اند تا در داخل کشور و بین قومیت<های تشکیل دهنده ایران اتحاد ملی و در خارج از کشور و بین تمامی مذاهب اسلامی و کشورهای مسلمان نشین انسجام اسلامی برقرار گردد تا فتنه<ها  و نقشه<های شوم استکبار جهانی در نطفه خفه گردد.