وحدت و کثرت ادیان

سعید فرجی خویی  چاپ شده در اراز اذربایجان

سرویس معارف و تاریخ: در این بحث به بررسی این معنی که بین ادیان آسمانی وحدت ریشه ای و اساسی وجود دارد اشاره می<شود. دین که عبارت است از مجموعه قواعد و قوانینی که از طرف خالق و آفریدگار انسان برای هدایت مردم توسط پیامبران الهی ارائه می گردد خلاصه می شود در محتوای دعوت پیامبران پس به طور خلاصه دین و شریعت یعنی محتوای دعوت پیامبر بنابراین می شود گفت هر پیغمبری که آمده یا دارای دین و شریعت بوده و یا مبلغ شریعت و دین پیامبر دیگری و در نتیجه به تعداد پیامبران صاحب شریعت باید دین داشته باشیم. حالا بحث این است که آیا این پیامبران که از طرف خدا آمده اند هر کدام برای خود دین و آئینی داشته، جدا و مغایر با شریعت پیغمبری دیگر که نتیجه اش بشود تعدد ادیان الهی و بگوئیم خداوند در بین مردم ادیان و شرایع مختلف با اصول و قوانین مغایر با هم داشته که هر کدام به اقتضای هر زمان و مکانی بوده؟ یا نه مجموعه پیامبران حامل یک پیام و شریعت آسمانی بوده و همگی یک شریعت را سفارش کرده اند محتوای دعوت یکی بوده اختلاف فقط در فروعات بوده و در نتیجه بگوئیم بین ادیان یک یک وحدت اساسی وریشه ای وجود دارد.
قرآن و وحدت ادیان
قرآن کریم ریشه دعوت همه انبیا را یک چیز می داند و بیان می<دارد که خداوند از اول یک دین و آئین بوده و آن عبارت است از آئین و شریعت اسلام به معنای تسلیم مطلق در برابر ذات پاک خداوند احدیت و اگر کم و بیش اختلاف و تفاوت<هایی وجود دارد در واقع این تفاوت در اساس و ریشه نیست بلکه در اموری از قبیل احکام و قوانین فرعی و روبنایی است. در قرآن کریم برای اثبات این ادعا دو گروه از آیات داریم:
الف) در بعضی از آیات اساس ادیان و شریعت ها واژه اسلام به معنای تسلیم مطلق در برابر خداوند ذکر شده مثل آیه کریمه(الذین عندالله الاسلام) تحقیقا" دین و شریعت در پیشگاه خداوند اسلام می باشد. در آیه دوم می فرماید: (ومن یتبغ غیرالاسلام دینا یقبل منه و هو فی الاخره من الخاسرین) هر آن کسی که غیر از آئین اسلام دینی را اختیار بکند از او قبول نخواهد شد و چنین فردی در قیامت از زیانکاران می باشد.
ب) در گروهی از آیات دیگر مشتقاتی از کلمه اسلام ذکر شده (ومن یسلم وجهه الی الله و هو محسن فقد استمسک باالعروه الوثقی) هر کسی خود را تسلیم خداوند بکند و صاحب احسان باشد به ریسمان محکم خداوندی دست آویخته. در آیه دیگر می<فرماید:( فرزندان یعقوب در جواب پدرشان که بعد از من کدام دین را انتخاب می کنید جواب دادند: (قالو انعبد الهک و اله آبائک... و نحن له مسلمون) گفتند: ما بندگی می کنیم خدای تور ا و ما را در برابر آن تسلیم هستیم. و در آیه دیگر در مورد حضرت ابراهیم می فرماید: (ما کان ابراهیم یهودیا و لانصرانیا و لکن حنیفا مسلما»ابراهیم نه آئین یهود دارد و نه آئین نصرانی را بلکه فردی مسلمان خالص می باشد« و آیات دیگری که در این زمینه وجود دارد و شاهد بر این مدعاست.